پول الکترونيکي چيست؟

پول الکترونيکي چيست؟

از آنجايي‌که پول الکترونيکي همچنان در مراحل اوليه‌پيشرفت است، هنوز تعريف واحدي از پول الکترونيکي وجود ندارد و اشخاص مختلفي پول الکترونيکي را به روش هاي متفاوتي تعريف کرده و توضيح داده اند. جامعه‌ي اروپا در پيش نويس آيين نامه خود، پول الکترونيکي را به اين‌گونه توصيف نموده است :

الف- بر روي قطعه‌اي الکترونيکي همانند تراشه‌ي کارت و يا حافظه‌ي رايانه به صورت الکترونيکي ذخيره شده است .

ب- به عنوان يک وسيله‌ي پرداخت براي تعهدهاي اشخاصي غير از موسسه‌ي صادر کننده، پذيرفته شده است .

ج- به اين منظور ايجاد شده است که به عنوان جانشين الکترونيکي براي سکه و اسکناس در دسترس و اختيار استفاده کنندگان قرار گيرد .

د- به منظور انتقال الکترونيکي وجوه و پرداخت هاي با مقدار محدود ايجاد شده است .

مشاور امور مصرف کنندگان فدرال رزرو آمريکا، پول الکترونيکي را به اين عنوان توصيف نموده است: پولي است که به صورت الکترونيکي حرکت کرده و به گردش درمي آيد و مي تواند به صورت کارت هوشمند و يا کارت هايي که در آن‌ها ارزش ذخيره شده، يا کيف پول الکترونيکي ارايه شود. همچنين مي تواند در پايانه‌ي فروش استفاده شده و يا بدون دخالت هيچ شخص ديگري و مستقيم به صورت شخص به شخص مورد استفاده قرار گيرد و نيز مي تواند از طريق خطوط تلفن به سوي بانک ها و يا ديگر ارايه دهندگان خدمات يا صادرکنندگان (پول الکترونيکي) به حرکت درآمده و يا خرج شود .

از تعريف و توصيف بالا مي توان نتيجه گرفت که پول الکترونيکي يک مکانيسم پرداخت ارزش ذخيره شده يا پيش پرداخت شده است که در آن مقداري از وجوه يا ارزش که براي مصرف کننده قابل استفاده است در يک وسيله و قطعه‌ي الکترونيکي ذخيره شده و در تصرف مشتري است. ارزش الکترونيکي توسط مصرف کننده و مشتري خريداري مي شود و هر بار که مستقيم به دستگاه هاي ديگر متصل شود و يا مصرف کننده از دستگاه استفاده کند تا از طريق پايانه‌ي فروش و يا حتي از شبکه هاي رايانه اي همانند اينترنت خريدي را انجام دهد، از موجودي آن کاسته مي شود.

برخلاف بسياري از کارت هاي تک منظوره‌ي پيش پرداخت شده (همانند کارت هاي تلفن)، محصول هاي پول الکترونيکي به اين منظور طراحي و توليد مي شوند که مورد استفاده عموم واقع شوند و وسايل چند منظوره اي براي پرداخت محسوب مي شوند. پول الکترونيکي هم کارت هاي پيش پرداخت شده (گاهي وقت ها کارت هوشمند يا کيف پول الکترونيکي ناميده مي شود) و هم محصول هاي نرم‌افزاري پيش پرداخت شده را که از شبکه هاي رايانه اي مانند اينترنت استفاده مي کنند ( به عنوان پول نقد الکترونيکي هم ناميده مي شوند) شامل مي شود. رايج‌ترين محصول ها، محصول هاي مبتني بر کارت هستند. صنايع پيشرو در اين زمينه Visa , Mondex هستند، اما امروزه طيف وسيعي از اين محصول ها به عموم عرضه شده اند همانند Cybercash-Emoney mail-Paypal-Proton و غيره .

پول الكترونيكي با اسامي مختلف Ecash, Digital money و Emoney به انگليسي و در فارسي با عبارت هايي مانند پول بر پايه اطلاعات, پول غيرقابل لمس, پول رقمي و پول الكترونيكي شناخته شده است. هويت پول الكترونيكي از لحاظ ساختاري, عبارت است از بيت‌هاي موجود در حافظه رايانه, كه داراي ارزشي برابر با ارزش پول نقد مي باشد[1].

پول الكترونيكي مانند, کارت هاي اعتباري, چك الكترونيكي و موارد مشابه آن, فقط حاوي اطلاعات پولي نيست بلكه داراي خاصيت پول حقيقي است. وجه نقد الكترونيكي روشي براي پرداخت هاي رايانه‌اي و اينترنتي مي باشد به اين نحو كه يك فرد مي تواند با انتقال يك عدد از يك رايانه به رايانه ديگر كالا يا خدمات مورد نياز خود را تهيه كند اين اعداد كه نشان‌دهنده جمع پول واقعي فرد است به صورت كد درآمده و حالت استعاري دارد.

پول الكترونيكي وسيله‌اي عمومي و چندمنظوره براي پرداخت است. به طور كلي پول الكترونيكي عبارت است از ارزش پولي ذخيره شده, كه به شكل ديجيتالي نگهداري مي شود و براي پرداخت هاي آني در معامله ها در دسترس مي باشد. نقش ها و وظايف پول الكترونيكي عبارت است از:

1ـ پول الكترونيكي ارزش را به صورت اطلاعات ديجيتالي و بدون وابستگي به حساب بانكي در خود نگه مي‌دارد.

2ـ پول الكترونيكي مي تواند از طريق انتقال اطلاعات ديجيتالي ارزش را به ديگري منتقل نمايد.

3ـ پول الكترونيكي براي پرداخت هاي از راه دور به ويژه در شبكه‌هاي عمومي (مانند شبكه‌هاي ارتباطي و اينترنت), بسيار مناسب است.

4ـ در بعضي موارد پول الكترونيكي نيازي به طرف سوم براي نظارت و تاييد معامله, ندارد.

5ـ پول الكترونيكي براي پرداخت هاي با مبالغ كم (كم ارزش) مناسب مي باشد[2

].

پول الکترونيکي نسخه الکترونيکي اسکناس يا سکه معمولي است و به مکانيزم هاي پرداختي گفته مي شود که در آن نشانه هاي رمز گذاري شده که نشان دهنده مقدار پول است ميان دو طرف مبادله مي شود. بنابراين در اين روش خريدار از قبل مبلغي را مي پردازد و در ازاي آن پول الکترونيکي دريافت مي کند که اين پول به هنگام خريد براي فروشنده ارسال مي شود.

از آنجايي‌که پول الکترونيکي همچنان در مراحل اوليه‌ي پيشرفت است، هنوز تعريف واحدي از پول الکترونيکي وجود ندارد و اشخاص مختلفي پول الکترونيکي را به روش هاي متفاوتي تعريف کرده و توضيح داده اند. جامعه‌ي اروپا در پيش نويس دستورالعمل خود، پول الکترونيکي را به اين‌گونه توصيف نموده است:

الف- بر روي قطعه‌اي الکترونيکي همانند تراشه‌ي کارت و يا حافظه‌ي رايانه به صورت الکترونيکي ذخيره شده است.

ب- به عنوان يک وسيله‌ي پرداخت براي تعهدات اشخاصي غير از موسسه‌ي صادر کننده، پذيرفته شده است.

ج- به اين منظور ايجاد شده است که به عنوان جانشين الکترونيکي براي سکه و اسکناس در دسترس و اختيار استفاده کنندگان قرار گيرد.

د- به منظور انتقال الکترونيکي وجوه و پرداخت هاي با مقدار محدود ايجاد شده است